Chia sẻ từ BS Lương Tuấn Kiên – Trung tâm Kỹ thuật cao và Tiêu hóa Hà Nội, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn

Viêm gan B mạn tính là bệnh lý phổ biến nhưng thường diễn biến âm thầm. Nhiều người nhiễm virus viêm gan B (HBV) không có triệu chứng rõ ràng trong nhiều năm, trong khi virus vẫn có thể gây tổn thương gan và làm tăng nguy cơ xơ gan, suy gan, ung thư gan nếu không được theo dõi, đánh giá và điều trị phù hợp.

Viêm gan B mạn tính là gì?

Viêm gan B mạn tính xảy ra khi virus viêm gan B tồn tại trong cơ thể trong thời gian dài. Người bệnh có thể vẫn cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh, không có biểu hiện bất thường rõ ràng, nhưng virus vẫn có khả năng gây tổn thương gan.

Không phải tất cả người mắc viêm gan B mạn tính đều cần điều trị bằng thuốc ngay lập tức. Tuy nhiên, khám và theo dõi định kỳ có vai trò rất quan trọng. Thông qua thăm khám và các xét nghiệm cần thiết, bác sĩ có thể đánh giá tình trạng hoạt động của virus, mức độ tổn thương gan và xác định người bệnh có chỉ định điều trị hay chưa.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2024 ước tính có khoảng 240 triệu người trên toàn thế giới đang sống chung với nhiễm HBV mạn tính, tương đương khoảng 2,9% dân số toàn cầu. Trong cùng năm, khoảng 900.000 ca nhiễm HBV mới được ghi nhận và viêm gan B mạn tính gây khoảng 1,1 triệu ca tử vong, chủ yếu liên quan đến xơ gan và ung thư gan.

Tại Việt Nam, viêm gan B cũng là một vấn đề sức khỏe đáng quan tâm. Các nguồn của Bộ Y tế ghi nhận tỷ lệ nhiễm HBV trong cộng đồng ở mức khoảng 10–15% dân số, tùy theo quần thể và khu vực nghiên cứu; một số ước tính trước đây ghi nhận tỷ lệ HBsAg dương tính trên 8% dân số.

Viêm gan B lây truyền như thế nào?

Virus viêm gan B có thể lây truyền qua:

• Từ mẹ sang con, đặc biệt trong quá trình sinh.
• Quan hệ tình dục không có biện pháp bảo vệ với người nhiễm virus.
• Tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể có chứa virus, chẳng hạn qua dùng chung kim tiêm hoặc các dụng cụ có nguy cơ dính máu.

Ngược lại, viêm gan B không lây qua những tiếp xúc thông thường như bắt tay, ôm, dùng chung bàn ghế hoặc ăn uống cùng nhau.

Do đó, người mắc viêm gan B không nên bị kỳ thị hay xa lánh. Việc hiểu đúng về đường lây truyền giúp mỗi người chủ động phòng bệnh, đồng thời tạo môi trường hỗ trợ và đồng hành với người bệnh trong quá trình điều trị.

Những dấu hiệu nào cần lưu ý?

Viêm gan B mạn tính thường không gây triệu chứng rõ ràng. Khi xuất hiện biểu hiện, người bệnh có thể gặp:

• Mệt mỏi, chán ăn.
• Buồn nôn hoặc khó chịu vùng bụng.
• Đau hoặc tức vùng hạ sườn phải.
• Vàng da, vàng mắt.
• Nước tiểu sẫm màu.

Tuy nhiên, không có triệu chứng không đồng nghĩa với việc gan hoàn toàn khỏe mạnh. Vì vậy, xét nghiệm và thăm khám định kỳ có ý nghĩa quan trọng trong việc phát hiện tình trạng nhiễm HBV cũng như đánh giá mức độ tổn thương gan.

Phát hiện sớm – theo dõi đúng – điều trị đúng

Nếu đã được chẩn đoán viêm gan B mạn tính, người bệnh nên:

1. Khám và theo dõi định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

2. Thực hiện các xét nghiệm cần thiết để đánh giá hoạt động của virus, chức năng gan và mức độ tổn thương gan.

3. Sử dụng thuốc đúng chỉ định. Khi bác sĩ xác định cần điều trị, người bệnh cần tuân thủ phác đồ và không tự ý ngừng thuốc khi chưa được tư vấn.

4. Hạn chế các yếu tố có thể gây thêm tổn thương cho gan, đặc biệt là rượu bia và việc tự ý sử dụng thuốc hoặc thực phẩm bổ sung không rõ nguồn gốc.

5. Chủ động phòng lây nhiễm cho người thân. Người trong gia đình và bạn tình nên được khuyến khích xét nghiệm để xác định tình trạng nhiễm HBV và tiêm vắc-xin viêm gan B khi phù hợp.

Đừng đợi đến khi có triệu chứng

Điều đáng lưu ý ở viêm gan B mạn tính là bệnh có thể tiến triển âm thầm trong thời gian dài. Khi xuất hiện các biến chứng như xơ gan hoặc ung thư gan, việc điều trị có thể trở nên khó khăn hơn.

Biết mình có nhiễm virus viêm gan B hay không là bước đầu tiên để chủ động bảo vệ sức khỏe.

Nếu chưa từng kiểm tra hoặc thuộc nhóm có nguy cơ nhiễm HBV, mỗi người nên chủ động xét nghiệm, tiêm vắc-xin viêm gan B khi chưa có miễn dịch và tham khảo ý kiến nhân viên y tế để được tư vấn phù hợp.